Motion des membres scientifiques de l’École française d’Athènes sur le projet de loi de programmation pluriannuelle de la recherche (LPPR)

Les rapports ministériels en vue d’une loi de programmation pluriannuelle de la recherche (LPPR) annoncent la consolidation des orientations esquissées depuis 2007 (loi LRU), orientations qui se révèlent déjà désastreuses pour la recherche et l’université françaises.

Nous, membres scientifiques de l’École française d’Athènes, réaffirmons notre attachement au service public de l’enseignement supérieur et de la recherche. Nous nous alarmons tout particulièrement de certaines préconisations exprimées dans ces rapports :

  1. la généralisation de la recherche sur projet et l’attribution de « crédits compétitifs » aux laboratoires de recherche en fonction de leur « performance ». La gestion managériale et la concentration des moyens sur quelques établissements nuisent au fonctionnement de la recherche et de l’enseignement supérieur.
  2. la corrélation entre évaluation et allocation des moyens ouvre la voie à une diminution, voire à une suppression des dotations permanentes des laboratoires et des universités, et pose la question du mode et des critères d’évaluation.
  3. les recherches en sciences humaines et sociales seraient particulièrement affectées par la limitation des questionnements scientifiques aux prétendus défis sociétaux, ainsi que par la généralisation des partenariats public-privé, telles qu’elles sont promues par l’Agence Nationale de la Recherche, dont le rôle serait renforcé. Ces dispositions menacent directement l’indépendance et la fécondité des travaux scientifiques.
  4. la modification du statut des enseignants-chercheurs et de celui des chercheurs (modulation de service sans le consentement des intéressés, déplafonnement des heures de travail, développement des tenure tracks, mise en place des CDI de mission scientifique, etc.) est une attaque au statut de fonctionnaire, exacerbe une concurrence néfaste entre chercheurs et entre institutions, renforce la précarité et favorise les inégalités au sein des laboratoires et des universités.

Si elles devaient obtenir force de loi, ces dispositions constitueraient une attaque sans précédent contre la fonction publique dans le domaine de la recherche et de l’enseignement supérieur. La réduction prévue des financements récurrents de la recherche et la concentration des efforts financiers sur des projets à court terme sont incompatibles avec les exigences d’une recherche rigoureuse et excellente, notamment en sciences humaines. Dans le contexte actuel de compétition internationale accrue, une stratégie fondée sur la précarisation des chercheurs, l’instabilité permanente et la dégradation des conditions de travail menace directement la recherche française et son rayonnement dans le monde. La situation de nos collègues en Grèce, victimes depuis plusieurs années de décisions politiques aux motivations semblables, nous confirme que celles-ci constituent une atteinte majeure aux activités scientifiques et aux conditions de vie des chercheurs.

Pour ces raisons, nous nous opposons fermement à ces propositions préparant la LPPR et soutenons les actions en faveur des libertés académiques et du service public de l’enseignement supérieur et de la recherche. 

La motion est adoptée à l’unanimité par les membres réunis en assemblée, le mercredi 4 mars 2020.

Ψήφισμα των επιστημονικών μελών της Γαλλικής Σχολής Αθηνών για το Νομοσχέδιο πολυετούς προγραμματισμού της έρευνας (LPPR)

Οι υπουργικές εκθέσεις για τη σύνταξη του νόμου πολυετούς προγραμματισμού της έρευνας (LPPR) επιβεβαιώνουν τις κατευθύνσεις που είχε χαράξει το 2007 ο νόμος περί ελευθεριών και ευθυνών των πανεπιστημίων (LRU). Οι κατευθύνσεις αυτές αποδεικνύονται ήδη καταστροφικές για την έρευνα και τα πανεπιστήμια στη Γαλλία.

Εμείς, τα επιστημονικά μέλη της Γαλλικής Σχολής Αθηνών, εκφράζουμε ξανά την πίστη μας στον δημόσιο χαρακτήρα της ανώτατης εκπαίδευσης και της έρευνας. Ειδικά κάποιες προτάσεις των υπουργικών εκθέσεων είναι εξαιρετικά ανησυχητικές:

  1. Η γενίκευση της έρευνας με άξονα επιστημονικά προγράμματα και της χορήγησης «ανταγωνιστικών πόρων» στα ερευνητικά εργαστήρια με βάση τις «επιδόσεις» τους. Η διαχείριση με όρους επιχείρησης και η συγκέντρωση των κονδυλίων σε ορισμένα μόνο ιδρύματα βλάπτουν σοβαρά την εύρυθμη λειτουργία της έρευνας και της ανώτατης εκπαίδευσης.
  2. Η διασύνδεση αξιολόγησης και επιχορηγήσεων ανοίγει τον δρόμο για τη μείωση ή και την κατάργηση των μόνιμων χρηματοδοτήσεων εργαστηρίων και πανεπιστημίων, και θέτει το ερώτημα με ποιον τρόπο και με ποια κριτήρια θα γίνεται η αξιολόγηση.
  3. Η έρευνα στις ανθρωπιστικές και κοινωνικές επιστήμες θα επηρεαστεί ιδιαίτερα από τον περιορισμό των επιστημονικών αναζητήσεων στα θεωρούμενα ως επίκαιρα ζητήματα, καθώς και από τη γενίκευση των συνεργιών δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, όπως προωθούνται από τον Εθνικό Οργανισμό Έρευνα της Γαλλίας, που προβλέπεται να έχει ενισχυμένο ρόλο. Οι προτάσεις αυτές συνιστούν άμεση απειλή για την ανεξαρτησία και τη γονιμότητα της επιστημονικής έρευνας.
  4. Η μεταρρύθμιση του νομικού καθεστώτος των διδασκόντων-ερευνητών και των ερευνητών (τροποποίηση του ωραρίου διδασκαλίας χωρίς τη συγκατάθεση των ενδιαφερομένων, κατάργηση του ορίου ωρών εργασίας, καθιέρωση των tenure track, υιοθέτηση συμβολαίων αορίστου χρόνου για επιστημονικές αποστολές, κ.λπ.) αποτελεί επίθεση στο νομικό καθεστώς του δημόσιου λειτουργού, επιτείνει τον ανταγωνισμό μεταξύ ερευνητών και μεταξύ ιδρυμάτων, ενισχύει την επισφάλεια και ευνοεί τις ανισότητες στο εσωτερικό εργαστηρίων και πανεπιστημίων.

Αν αποκτήσουν ισχύ νόμου, οι προτάσεις αυτές θα αποτελέσουν ένα άνευ προηγουμένου πλήγμα στον δημόσιο χαρακτήρα της έρευνας και της ανώτατης εκπαίδευσης. Η προβλεπόμενη μείωση της τακτικής χρηματοδότησης της έρευνας και η διοχέτευση των κονδυλίων σε βραχυπρόθεσμους ερευνητικούς στόχους είναι ασύμβατα με τις ανάγκες μιας απαιτητικής και ουσιαστικής έρευνας, ειδικά στις ανθρωπιστικές επιστήμες. Στο σημερινό πλαίσιο αυξημένου διεθνούς ανταγωνισμού, μία στρατηγική βασισμένη στην επισφάλεια των ερευνητών, τη διαρκή αβεβαιότητα, και την υποβάθμιση των συνθηκών εργασίας απειλεί ευθέως τη γαλλική έρευνα και την ακτινοβολία της στον κόσμο. Η κατάσταση των συναδέλφων μας στην Ελλάδα, που τα τελευταία χρόνια έγιναν θύματα πολιτικών αποφάσεων με ανάλογα κίνητρα, επιβεβαιώνει στα μάτια μας ότι αυτές πλήττουν σοβαρά την επιστημονική δραστηριότητα και τις συνθήκες ζωής των ερευνητών.

Για όλους τους παραπάνω λόγους, είμαστε κατηγορηματικά αντίθετες/οι στις προτάσεις που προετοιμάζουν τον Νόμο πολυετούς προγραμματισμού της έρευνας (LPPR) και υποστηρίζουμε τις δράσεις υπέρ της ακαδημαϊκής ελευθερίας και του δημόσιου χαρακτήρα της ανώτατης εκπαίδευσης και της έρευνας.

Το ψήφισμα υιοθετήθηκε ομόφωνα από τη γενική συνέλευση των μελών, την Τετάρτη 4 Μαρτίου 2020.



Citer ce billet
AMEFA (2020, 6 mars). Motion des membres scientifiques de l’École française d’Athènes sur le projet de loi de programmation pluriannuelle de la recherche (LPPR). Carnet de l’AMEFA. Consulté le 24 juin 2024, à l’adresse https://doi.org/10.58079/b0ua

Laisser un commentaire

Votre adresse e-mail ne sera pas publiée. Les champs obligatoires sont indiqués avec *

Ce site utilise Akismet pour réduire les indésirables. En savoir plus sur comment les données de vos commentaires sont utilisées.

Rechercher dans OpenEdition Search

Vous allez être redirigé vers OpenEdition Search